Glasgow Rangers - Celtic Glasgow: bilans bezpośredni i statystyki

Old Firm: historia rywalizacji, która podzieliła Glasgow

Mecz Celtic – Rangers, znany jako Old Firm, to jedno z najbardziej znanych derbów świata. Rangers powstali w 1872 roku i szybko stali się ważną siłą szkockiej piłki. Celtic założono w 1887 roku w East Endzie Glasgow, a jednym z najważniejszych inicjatorów powstania klubu był irlandzki zakonnik brat Walfrid. Klub miał pomagać w zbieraniu pieniędzy na wyżywienie ubogich dzieci i rodzin w robotniczym East Endzie Glasgow, w dużej mierze zamieszkiwanym przez irlandzkich imigrantów.

Pierwszy mecz Celticu z Rangers odbył się 28 maja 1888 roku i zakończył się zwycięstwem Celticu 5:2. Był to mecz towarzyski, a zarazem pierwsze spotkanie w historii nowo powstałego Celticu. Ówczesne relacje określały atmosferę spotkania jako przyjazną.

Określenie „Old Firm” pojawiło się dopiero kilkanaście lat później. Jedno z najlepiej udokumentowanych wytłumaczeń wiąże jego powstanie z publikacją w szkockim czasopiśmie The Scottish Referee w 1904 roku. W satyrycznym rysunku pojawiło się określenie „The Old Firm of Rangers, Celtic Ltd.”, sugerujące, że oba kluby czerpią duże korzyści finansowe z ogromnego zainteresowania ich meczami.

Podłoże religijne i społeczne

Z czasem rywalizacja zaczęła odzwierciedlać głębokie podziały społeczne i religijne obecne w Glasgow. Celtic był silnie związany z irlandzką społecznością katolicką, natomiast Rangers tradycyjnie kojarzono ze szkockim protestantyzmem i unionizmem. Podział ten miał również związek z wydarzeniami politycznymi i społecznymi w Irlandii oraz Irlandii Północnej.

Przez znaczną część XX wieku Rangers stosowali nieformalną politykę niepozyskiwania zawodników katolickiego wyznania. Jednym z najważniejszych momentów w historii tej polityki był transfer Mo Johnstona w 1989 roku. Były zawodnik Celticu i praktykujący katolik przeszedł do Rangers, stając się pierwszym otwarcie katolickim piłkarzem pozyskanym przez klub po wprowadzeniu tej polityki. Transfer wywołał ogromne emocje w szkockiej piłce.

Różnice między kibicami

Kibice Celticu tradycyjnie silnie identyfikują się z irlandzkim dziedzictwem klubu. Na trybunach pojawiają się irlandzkie flagi, a część śpiewanych pieśni nawiązuje do historii Irlandii i irlandzkiej emigracji. Istotnym elementem tożsamości Celticu pozostaje również działalność społeczna i charytatywna, której korzenie sięgają działalności brata Walfrida.

Zwolennicy Rangers tradycyjnie częściej utożsamiają się z brytyjskim unionizmem, Wielką Brytanią i monarchią. Widać to m.in. w obecności Union Jacka oraz repertuarze części pieśni kibicowskich.

Oba środowiska mają również historię zachowań o charakterze sekciarskim, a napięcia między kibicami przez lata były przedmiotem działań klubów i władz. Jednocześnie nie można traktować współczesnych kibiców obu zespołów jako jednolitych grup religijnych czy politycznych. Dla wielu z nich najważniejsze są dziś przywiązanie do klubu, rodzinna tradycja i lokalna tożsamość.

Sukcesy krajowe i europejskie

W krajowych mistrzostwach Celtic zdobył dotychczas 56 tytułów mistrza Szkocji, a Rangers 55. Oznacza to, że oba kluby zdecydowanie dominują w historii szkockiej ligi.

W Europie sytuacja wygląda inaczej.

Celtic jako pierwszy brytyjski klub wygrał Puchar Europy. Stało się to w 1967 roku w Lizbonie, gdzie zespół prowadzony przez Jocka Steina pokonał Inter Mediolan 2:1. Drużyna ta przeszła do historii jako Lisbon Lions. Wszystkich 11 zawodników, którzy rozpoczęli finał, urodziło się w promieniu 30 mil od Celtic Park.

W 1970 roku Celtic ponownie dotarł do finału Pucharu Europy, ale przegrał z Feyenoordem 1:2 po dogrywce. Był to drugi finał tych rozgrywek w historii klubu.

Rangers zdobyli Puchar Zdobywców Pucharów w 1972 roku, pokonując w finale na Camp Nou Dynamo Moskwa 3:2. Było to pierwsze i jak dotąd jedyne zwycięstwo Rangers w europejskich rozgrywkach UEFA.

W 2008 roku Rangers dotarli do finału Pucharu UEFA, w którym przegrali z Zenitem Petersburg 0:2. Czternaście lat później szkocki klub ponownie znalazł się w europejskim finale. W 2022 roku Rangers zagrali w finale Ligi Europy przeciwko Eintrachtowi Frankfurt. Spotkanie zakończyło się remisem 1:1 po dogrywce, a niemiecki klub wygrał serię rzutów karnych.

Kto ma większe sukcesy?

Pod względem najważniejszego europejskiego trofeum przewagę ma Celtic. Klub z Glasgow zdobył Puchar Europy w 1967 roku, podczas gdy Rangers mają na koncie Puchar Zdobywców Pucharów z 1972 roku. Rangers dwukrotnie docierali również do finałów drugich pod względem rangi europejskich rozgrywek — w 2008 roku w Pucharze UEFA i w 2022 roku w Lidze Europy.

Rywalizacja Celticu i Rangers jest jednak czymś więcej niż zestawieniem zdobytych trofeów. Przez ponad sto lat oba kluby stały się częścią historii społecznej Glasgow, a ich mecze pozostają jednym z najbardziej charakterystycznych elementów szkockiego futbolu.