Dinamo Zagrzeb – rankingi, wskaźnik Elo i współczynnik UEFA

Dinamo Zagrzeb to najbardziej utytułowany klub chorwackiej piłki nożnej, z siedzibą na stadionie Maksimir w Zagrzebiu. Klub powstał 9 czerwca 1945 roku jako FD Dinamo, w miejsce rozwiązanego przez nowe komunistyczne władze Jugosławii przedwojennego HŠK Građanski, założonego w 1911 roku i uznanego wówczas za zbyt „nacjonalistyczny”. Od Građanskiego Dinamo przejęło niebieskie barwy koszulek – stąd wywodzący się z tamtych lat okrzyk kibiców „plavi, plavi” ("niebiescy, niebiescy") – a kwestia ciągłości historycznej między obu klubami do dziś bywa przedmiotem dyskusji wśród kibiców i historyków chorwackiego futbolu. W latach 1991–2000 klub funkcjonował kolejno pod nazwami HAŠK Građanski oraz Croatia Zagreb, zanim w lutym 2000 roku powrócił do nazwy Dinamo, a w 2011 roku dodano do niej przedrostek „Građanski”, tworząc obecną pełną nazwę GNK Dinamo Zagreb.

Pierwszy poważny sukces klub odniósł już w drugim sezonie występów w lidze jugosłowiańskiej, zdobywając mistrzostwo kraju w sezonie 1947/1948. W chorwackiej ekstraklasie Dinamo zdobył dotąd 26 tytułów mistrzowskich, w tym serię 11 mistrzostw z rzędu w latach 2005/2006–2015/2016. Klub triumfował także wielokrotnie w Pucharze Chorwacji. Głównym rywalem Dinama pozostaje Hajduk Split, a spotkania między oboma zespołami określane są mianem Wiecznego Derbów.

Na arenie europejskiej Dinamo jest jedynym chorwackim klubem z trofeum kontynentalnym – w 1967 roku zdobył Puchar Miast Targowych, poprzednika Pucharu UEFA, pokonując w finale angielski Leeds United (2:0 u siebie, 0:0 na wyjeździe). W kolejnych dekadach zespół regularnie uczestniczył w fazie grupowej Ligi Mistrzów i Ligi Europy, notując m.in. zwycięstwa nad Arsenalem (2015) i Chelsea (2022).

Istotną częścią funkcjonowania klubu jest akademia piłkarska, z której wywodzą się między innymi Luka Modrić, laureat Złotej Piłki z 2018 roku, a także Mateo Kovačić i Joško Gvardiol. Przez szkółkę Dinama przeszedł również Dani Olmo, który dołączył do niej w młodszym wieku. Wychowankowie klubu od lat stanowią istotną część reprezentacji Chorwacji, w tym składu, który w 2018 roku dotarł do finału mistrzostw świata.

Stadion Maksimir: historia, mity i kontrasty chorwackiego futbolu

Otwarty 5 maja 1912 roku na terenach należących do Archidiecezji Zagrzebskiej Stadion Maksimir to jedna z najbardziej ikonicznych i rozpoznawalnych aren sportowych na Bałkanach. Obiekt zaprojektowany przez cenionego architekta Vladimira Turinę był stopniowo rozbudowywany przez kolejne dekady, osiągając w latach 70. XX wieku rekordową pojemność przekraczającą 64 tysiące widzów. Maksimir zapisał się jednak w historii świata przede wszystkim wydarzeniem, które wykroczyło daleko poza ramy sportu. 13 maja 1990 roku, zaledwie kilka tygodni po pierwszych od dekad wielopartyjnych wyborach w Chorwacji, na stadionie miał odbyć się mecz Dinama Zagrzeb z Crveną Zvezdą Belgrad. Przed rozpoczęciem spotkania starcia między kibicami Bad Blue Boys oraz Delije przeniosły się na murawę, a do historii przeszedł gest 21-letniego kapitana Dinama, Zvonimira Bobana, który wyskoczył i uderzył kolanem interweniującego milicjanta w obronie katowanego kibica. Wydarzenie to urosło w Chorwacji do rangi symbolicznego początku Wojny o Niepodległość, co do dziś upamiętnia tablica pamiątkowa przy wejściu na obiekt.

Przez dziesięciolecia Maksimir był także prawdziwą twierdzą reprezentacji Chorwacji (Vatrenich). Od pierwszego oficjalnego meczu w 1990 roku aż do września 2008 roku reprezentacja narodowa pozostawała niepokonana na tym obiekcie w meczach o punkty przez ponad 16 lat, a passę tę przerwała dopiero reprezentacja Anglii. To tutaj swoje reprezentacyjne kariery budowali tacy gracze jak Davor Šuker, Luka Modrić czy Ivan Rakitić. Mimo tak bogatej historii stadion stanowi najbardziej wyrazisty przykład paradoksu chorwackiej piłki nożnej, gdzie wybitne sukcesy sportowe zderzają się z przestarzałą infrastrukturą. Asymetryczne trybuny, głębokie fosy i surowy, odsłonięty beton sprawiały, że obiekt wyraźnie odbiegał od europejskich standardów. Sytuację przypieczętowało trzęsienie ziemi o sile 5,5 stopnia w skali Richtera z marca 2020 roku, które wywołało uszkodzenia konstrukcyjne i doprowadziło do zamknięcia Trybuny Wschodniej (Istočna tribina), redukując pojemność z niemal 35 tysięcy do niecałych 25 tysięcy miejsc. Ostatecznie władze Zagrzebia oraz rząd Chorwacji podjęły decyzję o wyburzeniu legendarnego obiektu i budowie w jego miejscu całkowicie nowego stadionu na 34 tysiące widzów.